خدا را نگهداريد تا در سوگند به او خوش رفتار باشيد و تقوى شعار ، و اين معنى از ائمهء ما روايت شده است چنانچه از امام صادق ( ع ) روايت شده كه فرمود : به خدا سوگند نخوريد ، راست گوئيد يا دروغ زيرا خدا سبحانه فرمايد : « و خدا را دست آويز سوگندتان مسازيد » . در ضمن حديث 7 و 5 اين جمله وارد است كه شخص مصلح دروغگو نيست ، و اين جمله به دو وجه استعمال مىشود : 1 - در مقام نفى حكم كذب و دروغ كه عبارت از حرمت در شرع و قبح و مذمت در عرف باشد و مقصود از اينكه مصلح دروغگو نباشد اين است كه واسطهء اصلاح ميان دو نزاع جو و ستيزگر كه در موضوعى اختلاف كرده‌اند ، و اين اختلاف به كشمكش و ستيزه كشيده و بسا آشوب گرانى ميان آنها سخن چينى كرده‌اند و آنها را به دشمنى واداشته‌اند مىتواند به هر كدام خبرهائى بدهد كه وسيلهء رفع كدورت و اصلاح آنها باشد ، گو اينكه اين خبرها مخالف واقع و حقيقت باشد و جعل دروغ باشد و چون منظور گوينده و خبر گذار اصلاح ميان اين دو تن است دروغ و خلاف واقع حرام نيست و زيانى ندارد و اين براى آن است كه دروغ قبح لازم ذات ندارد بلكه قبح و زشتى آن از عوارض غير ثابته است و قابل تغيير است و بسا كه صلاحى در آن با ديد آيد و قبح آن از ميان برود بلكه مبدل به حسن و نيكوئى گردد و موارد ديگرى هم براى تجويز كذب به آن ملحق شده چون وعدهء دروغ به زوجه و فرزند براى تسكين و آرامش خاطر آنها و چون اظهارات دروغ در مقام جنگ براى غلبه بر دشمن حق ، پيرو اين مثل سائر كه « الحرب خدعة » جنگ خود نيرنگ است ، و اگر موضوع تقيه هم كه هم آهنگى با مخالفان است در امور دين براى حفظ جان و آبرو دروغگوئى و كذب شماريم اين خود ميدان بسيار وسيعى براى تجويز دروغ مىشود ، در اينجا اين بحث به ميان مىآيد كه : دروغ و گفتار بر خلاف حقيقت در ذات خود زشت و قبيح است و يا